Timur Hakkında

Emir Timur Portrait

Timur (1336-1405), Orta Asya'da büyük bir imparatorluk kuran Türk-Moğol fatihidir.

Türk-İslam Mirası

Timur, kendisini Moğol İmparatorluğu'nun varisi olarak görse de, tamamen Türk-İslam geleneklerine bağlı bir Türk kimliği ve birliği vizyonu taşıyordu. Çağatay Türkçesi'nin gelişmesini sağlamış, alimleri korumuş ve Türk-İslam coğrafyasını daha önce görülmemiş bir kültürel Rönesans'a taşımıştır.

Bir Dâhinin Oyunu: Timur ve Satranç

Emir Timur savaş meydanlarındaki stratejik dehasını oyun tahtasına da yansıtan tutkulu bir satranç ustasıydı. Zamanla standart 8x8 satranç tahtasını zekası için fazla dar ve basit bulmaya başladı. Kocaman ordularını, savaş fillerini, mancınıklarını ve kuşatma stratejilerini yansıtacak çok daha derin bir oyuna ihtiyacı vardı: 112 kareden oluşan devasa 10x11 'Şatranj-ı Kamil' (Mükemmel Satranç).

Timur Satrancı, sıradan bir zihnin algılamakta zorlanacağı karmaşık hamle kurallarına ve terfilere sahipti. Seferleri sırasında Timur, dönemin en büyük satranç ustalarını çadırına davet eder ve onlara karşı aynı anda körleme (tahtaya bakmadan) birkaç oyun birden oynardı. Onun için bu sadece bir eğlence değil, dünya haritaları üzerinde yürüteceği kusursuz orduların zihinsel bir provasıydı.

Satranca olan derin tutkusu, oğluna bile ilham oldu. Rivayete göre bir satranç maçı sırasında şah ve kaleyi aynı anda tehdit eden çifte saldırı (Şah-Rukh adı verilen hamle) yaptığı tam o anda, yeni doğan bir oğlunun müjdesini aldı. Bu çifte saldırının ve kutlu anın anısına, oğluna 'Şahruh' adını verdi.

İmparatorluk

Timur İmparatorluğu, Orta Asya'dan Anadolu'ya, Hindistan'dan Rusya sınırlarına uzanan geniş bir coğrafyayı kaplamıştır.

1370
Kuruluş
35+
Sefer
5M km²
İmparatorluk
1405
Vefat

Mirası

Timur'un askeri dehası ve kültürel katkıları, özellikle Semerkant'taki mimari eserleri, bugün hâlâ hayranlık uyandırmaktadır.

Kronoloji

1336
Barlas boyundan Emir Taragay'ın oğlu olarak Keş (Şehrisebz) şehrinde doğdu.
1360
Sağ bacağından ve kolundan ağır yaralanarak tarihe geçen 'Timur-i Leng' (Aksak Timur) lakabını aldı.
1370
Belh Kurultayı'nda Turan ve Maveraünnehir'in tek hakimi Büyük Kağan ilan edildi. İmparatorluğun resmi kuruluşu.
1381-84
Üç Yıllık Sefer'de İran ve Horasan coğrafyasını kesin olarak hakimiyeti altına aldı.
1391
Eski müttefiki ve rakibi Altın Orda Hanı Toktamış'ı Kunduzca Meydan Muharebesi'nde mağlup etti.
1395
Terek Nehri Muharebesi'yle Toktamış'ı bir kez daha ezdi ve Altın Orda Devleti'ni tamamen çökertti.
1398
Efsanevi Hindistan Seferi: Delhi'nin devasa savaş filleri tümenlerini ve surlarını paramparça etti.
1400
Suriye Seferi: Memlük ordularını dağıtarak Halep ve Şam bölgesini harika fetihlerle ele geçirdi.
1402
Ankara Muharebesi'nde Osmanlı Sultanı I. Bayezid'i mağlup etti, Anadolu'da ve batı sınırlarında sarsılmaz bir otorite kurdu.
1405
Büyük Çin Seferi (Ming Hanedanı) üzerine yürürken Otrar şehrinde şiddetli kış şartlarında hayata gözlerini yumdu.